Be Odhi Dokruok Mar Katen? Kuong'o kendo Ber mar Thieth mar Thieth mag Dirisa Kokalo kuom 'Ketho Gik Motudore'

E loso ot machon, katani osebedo gi tich maduong’ mar dirisa, ka gichopo tije mang’eny kaka geng’o ler kendo medo gik ma loso ot. Kata kamano, gi luwo ngima maber kod dongruok mar paro mag loso ot, lokruok mayom koro dhi nyime. “Kuong’o” yore mag thieth mag dirisa osebedo ka dongo mos e mos, kendo nenore ni ginyiso “dok piny” mar ng’injo machon. E kinde marom, giloko kendo loso maber mar thieth mar dirisa e yo manyien -.

Kata obedo ni ng’injo mag lewni machon nyalo medo ng’ich e ot nikech rangi maggi, kaka gilosogi, kod kaka gilosogi, gikelo pek mang’eny e ngima wa. Gik ma itiyogo e loso nanga nyalo ywayo buru kod winyo mang’eny ahinya, kendo mano miyo gik ma kelo alerji dongoe, ma en gima kelo pek ahinya ne joma nigi alerji. Bende, loso ng’injo mag lewni ok kawo mana thuolo - kendo kawo teko mang’eny, to lwokogi kinde ka kinde bende nyalo miyo gibed gi ng’injo kendo gibed gi ng’injo, ma nyalo ketho kaka ginenore kod kinde ma gitiyogo.

Nyakonchiel, yore mag thieth mag dirisa mag “weyo gik moko” nyalo tieko pek ma kamago. Kuom ranyisi, blinds, ma nigi slat mayot, nyalo loko ler maber mondo ochop dwaro mar ler ma nitie e gik mopogore opogore. Gik ma gin-go mayom yot lwoko kendo ok ginyalo choko lum ahinya, ma dwoko piny ahinya nyalo mar dongruok mar bakteria. Tipo mag lum mar kich, ka nigi losogi makende mar lum mar kich, tiyo maber ahinya e geng'o liet kod rito teko. Bende, gin gi gik mabeyo ahinya ma geng’o dwol, ma miyo ot bedo mayom kendo mayom. Moko kuom gik manyien ma itiyogo e loso dirisa mag - olosi gi gik ma ok ketho alwora, ma ok nyal ketho piny kendo ma onge ng’ich, ma luwo rang’iny mar ngima maber ma sani.

Kaluwore gi kaka ng’ato neno gik mabeyo, yore mag loso dirisa mag “weyo gik moko” nyiso ng’eyo makende mar ndalogi kod teknoloji gi laindegi mayot kendo maler. Mopogore gi ng’injo machon ma ywayo wang’ gi ranyisi ma ng’eny kendo ma ng’injo, ginyalo riwre maber gi yore mopogore opogore mag loso gik moko kokalo kuom loso gik matin ahinya, ma nyiso kaka otno lach kendo ler kendo miyo ot bedo gi ler kendo ma ng’ato nyalo ng’iyogo.

Kuong’ruok mar yore mag thieth mag dirisa mag “weyo lum” ok nyis ni ng’ato odagi chuth ng’ado ng’injo machon. To, ochung’ ne ng’iyo matut mar ngima kod ber ma ng’ato timo gi ng’at ma loso gik moko e ot kaka dwoko mar dongruok ma kindegi timore. Kaka ngima bedo wach maduong’ e ngima kendo kaka gik ma ng’ato nyalo ng’iyogo gik moko matindo yudo ng’eyo, yore mag thieth mag dirisa mag “debrcization” loso kendo gik mabeyo mag ng’iyo gik moko e dirisa e yo manyien, ma loso kar dak maber, ma nigi arita, kendo mabeyo ne wan.